Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số đang trở thành yếu tố sống còn đối với sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất và kinh doanh vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một trong những điểm nghẽn quan trọng mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt là vấn đề nhân lực.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), đã chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công nghệ phù hợp, lựa chọn hệ thống tư vấn, và đặc biệt là thiếu vốn để đầu tư. Thậm chí khi đã có công nghệ, họ lại không có người đủ trình độ để vận hành. Điều này cho thấy việc hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rào cản này là rất cần thiết.

Các chuyên gia cho rằng cần triển khai cơ chế ‘chuyển đổi từng bước’ để hỗ trợ doanh nghiệp. Thay vì thay đổi toàn bộ quy trình cùng lúc, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những nghiệp vụ dễ áp dụng như hóa đơn điện tử, kế toán online, quản lý bán hàng… Việc này sẽ giúp doanh nghiệp dần dần thích nghi với công nghệ và giảm thiểu sự gián đoạn trong hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức giáo dục để tổ chức các chương trình đào tạo thực hành, học online, cấp chứng chỉ… là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp nâng cao trình độ của nhân lực và đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Tân, Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển Ứng dụng các hợp chất thiên nhiên, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng Nhà nước nên tạo ra một số chương trình trọng điểm, có kinh phí và lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ đào tạo qua đấu thầu để doanh nghiệp tư nhân có khả năng thiết kế những khóa học, chương trình học bổ sung và phổ thông hóa các kỹ năng mới cho người yếu thế trong thị trường việc làm mới.

Một yếu tố quan trọng khác là cần khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển giải pháp công nghệ thân thiện với người dùng. Phần mềm phải dễ sử dụng, giao diện đơn giản, thậm chí tích hợp tính năng điều khiển bằng giọng nói để người lao động phổ thông cũng có thể làm quen nhanh chóng.

Dự báo khoảng 70% công việc truyền thống tại Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự phát triển của AI trong thập kỷ tới. Các nhà cung cấp giải pháp công nghệ nhận định, AI sẽ là công nghệ chủ đạo định hình tương lai hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam trong 5-10 năm tới. Để hình thành nguồn lực mới, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình chuyển đổi số có lồng ghép yếu tố phát triển con người; doanh nghiệp và người lao động cần đầu tư vào học tập và nâng cao kỹ năng số.

Việc xây dựng một hệ sinh thái nhân lực thích ứng công nghệ không chỉ dựa vào nỗ lực riêng của doanh nghiệp mà giáo dục đại học chính là mắt xích đầu tiên góp phần định hình tư duy, nền tảng tri thức và thái độ nghề nghiệp cho người lao động tương lai.

Nhân lực không thể tách rời tổng thể các yếu tố như cấu trúc nền kinh tế, định hướng chính sách vĩ mô và năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp. Chất lượng nguồn nhân lực chịu tác động trực tiếp từ cách mà nền kinh tế được tổ chức, điều tiết và định hướng phát triển. Muốn hình thành một lực lượng lao động phù hợp với thời đại công nghệ, cần đồng bộ giữa chính sách phát triển nhân lực và các chính sách kinh tế-công nghệ.

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng đã mới đây ban hành tài liệu “Bình dân học vụ số” với mục đích triển khai rộng rãi phong trào tương tự trên toàn tỉnh. Mục tiêu chính của phong trào này là cung cấp các kỹ năng số cơ bản cho tất cả cư dân tại các xã, phường, đặc khu, cũng như các trường đại học và cao đẳng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Để đạt được mục tiêu trên, Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng kêu gọi các cơ quan, đơn vị, địa phương, và các trường học trên địa bàn tích cực tham gia tuyên truyền và phát động phong trào học tập kỹ năng số. Điều này sẽ được thực hiện thông qua nền tảng trực tuyến https://binhdanhocvuso.gov.vn và chuyên trang sổ tay “Bình dân học vụ số” tại địa chỉ https://binhdanhocvuso.lamdong.gov.vn. Người tham gia sẽ sử dụng tài khoản VNeID để truy cập vào hệ thống học tập số hóa, bao gồm tài liệu học tập, video bài giảng, các bài kiểm tra trực tuyến và theo dõi tiến độ học tập. Hệ thống được thiết kế để đảm bảo việc học có cấu trúc, có kiểm tra tự động và cấp chứng nhận hoàn thành cho học viên.

Một trong những điểm nổi bật của hệ thống học tập này là sự linh hoạt, cho phép người học có thể truy cập và học tập mọi lúc, mọi nơi. Điều này làm cho hệ thống phù hợp với cả người trẻ và người lớn tuổi.UBND cấp xã sẽ chỉ đạo các tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân truy cập và tham gia vào chương trình học tập. Song song đó, Tỉnh đoàn sẽ phát động phong trào học tập kỹ năng số trong đoàn viên thanh niên, đồng thời lan tỏa phong trào này trong cộng đồng rộng lớn hơn.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng kỳ vọng rằng phong trào “Bình dân học vụ số” sẽ tạo ra một bước chuyển đổi mạnh mẽ trong việc nâng cao dân trí số. Qua đó, khoảng cách số sẽ được thu hẹp và nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ được chuẩn bị để thích ứng với quá trình chuyển đổi số toàn diện của tỉnh Lâm Đồng trong thời gian tới.