ASEAN: Vai trò chiến lược trong quản trị AI toàn cầu

Linh — Thu, 15 Jan 2026 09:03:38 +0000

ASEAN có thể trở thành lực lượng định hình tương lai số toàn cầu nhờ quy mô thị trường và năng lực ứng dụng AI.

AI – Trục sống của nền kinh tế số

Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Đặc phái viên về Công nghệ, ông Amandeep Singh Gill, nhấn mạnh AI đã vượt ra ngoài một lĩnh vực nghiên cứu hẹp, trở thành động lực chính cho nền kinh tế, quan hệ quốc tế và đời sống xã hội. Hai thập kỷ số hoá – từ Internet, thương mại điện tử, thiết bị di động tới điện toán đám mây – đã tạo nền tảng cho làn sóng chuyển đổi số, trong đó AI đóng vai trò trung tâm.

Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc cho rằng các nước ASEAN cần đóng vai trò ngày càng quan trọng hơn trong việc định hình tương lai số toàn cầu.

Khoảng cách AI trong khu vực ASEAN

Gill chỉ ra “bản đồ lan tỏa AI” hiện vẫn còn những bất cân bằng đáng kể. Singapore dẫn đầu với tỷ lệ áp dụng AI cao, trong khi một số quốc gia khác chưa vượt qua 10% dân số. Khoảng cách này đồng nghĩa lợi ích AI chưa được phân bổ đồng đều, và nếu không thu hẹp sẽ khiến nhiều quốc gia tụt lại phía sau.

Những câu chuyện thành công từ các quốc gia ASEAN

Indonesia và Philippines đã lọt vào top 10 quốc gia sử dụng công cụ của OpenAI. Các nền kinh tế như Brazil, Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam đang triển khai AI trên quy mô quốc gia trong nông nghiệp, y tế, logistics, thuế, hải quan, ứng phó thiên tai và an sinh xã hội. Đáng chú ý, họ không chờ đợi mô hình AI “hoàn hảo” mà nhanh chóng áp dụng các giải pháp “đủ tốt” để tạo ra tác động thực tiễn.

Doanh nghiệp ASEAN linh hoạt kết hợp mô hình AI lớn, mã nguồn mở và thậm chí các mô hình ngôn ngữ nhỏ được tự phát triển, giúp giảm chi phí và thích nghi với điều kiện địa phương.

Chính sách AI toàn cầu và tiếng nói ASEAN

Chính sách AI không chỉ dừng lại ở đạo đức hay quản trị rủi ro; nó cần gắn liền với hạ tầng năng lượng, điện, nước, phần cứng huấn luyện và các ngành kinh tế như y tế, bất động sản, sản xuất thông minh. Gill nhấn mạnh rằng các hội nghị thượng đỉnh AI hiện nay thường tập trung vào các nước phát triển, nhưng xu hướng đang chuyển sang cân bằng giữa cơ hội và rủi ro, tập trung vào tác động ngắn hạn tới lực lượng lao động và năng suất.

Từ “kết nối hạ tầng” tới “kết nối trí tuệ”

Để thực hiện bước chuyển đổi này, ASEAN cần giải quyết ba khoảng trống chính: kỹ năng, tiếp cận hạ tầng và khả năng liên thông. Các khuôn khổ như Hiệp ước Kỹ thuật số Toàn cầu, Hội đồng Khoa học Quốc tế Độc lập về AI và Đối thoại Toàn cầu về quản trị AI sẽ tạo nền tảng cho một quá trình chuyển đổi số bao trùm, an toàn và lấy con người làm trung tâm.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đại diện nước chủ nhà Việt Nam phát biểu khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6, sáng 15/1.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 (12‑16/1, Hà Nội) với chủ đề “Adaptive ASEAN: From Connectivity to Connected Intelligence” đã quy tụ các chuyên gia, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách toàn cầu, khẳng định đây là “cơ hội chiến lược” để ASEAN đóng góp tiếng nói chung vào quản trị AI toàn cầu trên ba trụ cột: khoa học, chính sách và năng lực phát triển.

Tiếng nói và quan điểm chính sách của ASEAN cần được lắng nghe – Gill nhấn mạnh, kinh nghiệm thực tiễn của khu vực sẽ cung cấp những bài học quý giá, góp phần định hình tương lai số của toàn nhân loại.