Sốc nhiệt khi rửa chảo nóng: 5 hậu quả giảm tuổi thọ

Tiếng “xèo” khi đổ nước lạnh vào chảo đang nóng không chỉ gây ồn ào mà còn là dấu hiệu chảo của bạn đang chịu đựng sốc nhiệt, một trong những nguyên nhân chính làm giảm tuổi thọ và an toàn thực phẩm.

Tại sao việc rửa chảo nóng bằng nước lạnh lại nguy hiểm?

Hầu hết các gia đình đều có thói quen mang chảo ngay từ bếp ra bồn rửa và đổ nước lạnh để “làm sạch nhanh”. Tuy nhiên, các chuyên gia từ các thương hiệu uy tín như All‑Clad và Calphalon đã cảnh báo rằng đây là sai lầm nghiêm trọng nhất đối với độ bền của chảo.

Nguyên lý vật lý

Khi chảo đạt nhiệt độ khoảng 200 °C (hoặc cao hơn), kim loại sẽ giãn nở. Đột ngột tiếp xúc với nước lạnh khiến các phân tử kim loại co lại nhanh chóng, tạo ra sốc nhiệt. Hiện tượng này làm cấu trúc kim loại bị biến dạng, nứt vỡ hoặc bong tróc lớp phủ.

Hậu quả chính của sốc nhiệt

• Cong vênh đáy chảo: Đáy chảo không còn phẳng, gây mất cân bằng khi đặt lên bếp, dẫn đến nhiệt không đồng đều và thực phẩm bị cháy ở một số vị trí.
• Bong tróc lớp chống dính: Đối với chảo có lớp PTFE hoặc ceramic, sự chênh lệch giãn nở giữa lớp phủ và kim loại khiến lớp chống dính nứt, bong ra và có thể rơi vào thực phẩm. Các nghiên cứu của HuffPost và Tasting Table chỉ ra rằng các hạt PTFE có khả năng gây kích ứng tiêu hóa và tiềm năng liên quan đến ung thư.
• Nứt vỡ vật liệu: Chảo gang, đá, gốm dễ bị nứt đôi ngay khi chịu sốc nhiệt mạnh, làm mất khả năng chịu nhiệt và an toàn khi nấu ăn.
• Ăn mòn và rỗ đáy: Khi cho muối vào nước lạnh, tinh thể muối không tan hết sẽ lắng xuống đáy, tạo ra các vết rỗ trên bề mặt inox, giảm khả năng chống dính và tăng nguy cơ ăn mòn.
• Hư hại do cọ và chất tẩy mạnh: Việc dùng cọ kim loại hoặc chất tẩy rửa mài mòn trên chảo chống dính sẽ làm trầm trọng hơn các vết nứt và bong tróc đã có.

Cách bảo vệ chảo tránh sốc nhiệt

1. Để chảo nguội tự nhiên trên bếp cho đến khi nhiệt độ giảm xuống mức phòng (khoảng 30‑40 °C) trước khi rửa.
2. Nếu cần rửa gấp, dùng nước ấm (không quá 50 °C) thay vì nước lạnh để giảm chênh lệch nhiệt độ.
3. Đối với chảo chống dính, rửa bằng nước ấm và một miếng bọt biển mềm; tránh dùng cọ kim loại hoặc chất tẩy rửa có độ mài mòn cao.
4. Chảo gang hoặc thép không gỉ nên rửa bằng nước nóng, lau khô ngay và thoa một lớp dầu mỏng để ngăn gỉ.
5. Không cho muối vào nước lạnh; chỉ thêm muối khi nước đã sôi hoặc khi thực phẩm đã gần chín.
6. Tránh xếp chồng chảo chống dính lên nhau mà không có lớp bảo vệ; dùng giấy nến hoặc vải mềm giữa các lớp.

Bảo Nhiên (Theo HuffPost, Tasting Table)