Nội dung chính
SBIC – tập đoàn công nghiệp tàu thủy từng được mệnh danh là “quả đấm thép” của nền kinh tế – đã chính thức bị TAND khu vực 2 mở thủ tục phá sản. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng sau hơn một thập kỷ tái cấu trúc không mang lại hiệu quả.
Bối cảnh và quyết định mở thủ tục phá sản
Vào ngày 14‑1, Tòa án Nhân dân khu vực 2 Hà Nội ban hành quyết định mở thủ tục phá sản đối với Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) và Công ty TNHH MTV Đóng tàu Bến Thủy. Quyết định dựa trên việc Tòa án xác định hai doanh nghiệp này đã mất khả năng thanh toán theo quy định của pháp luật.
Quy trình nộp giấy đòi nợ
Theo quyết định, trong vòng 30 ngày kể từ ngày 14‑1, các chủ nợ phải gửi giấy đòi nợ tới TAND khu vực 2 – Hà Nội (30 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng). Giấy đòi nợ cần được gửi cho quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản. Nếu có trường hợp bất khả kháng, quy định sẽ áp dụng khoản 4 Điều 66 Luật Phá sản.
Giấy đòi nợ phải nêu rõ:
- Khoản nợ có bảo đảm và phương thức bảo đảm.
- Khoản nợ không có bảo đảm.
- Chi tiết bồi thường theo hợp đồng (nếu có).
Đồng thời, giấy đòi nợ phải kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh khoản nợ và phải được ký tên bởi chủ nợ hoặc người đại diện hợp pháp. Đối với pháp nhân, phải đóng dấu theo quy định.
Lịch sử tái cấu trúc và nguyên nhân dẫn đến phá sản
SBIC là tên mới của Vinashin sau quá trình tái cấu trúc kéo dài từ 2010 đến 2013. Vinashin từng là một trong những “quả đấm thép” của nền kinh tế, sở hữu hơn 240 đơn vị thành viên và hoạt động đa ngành. Tuy nhiên, vào năm 2010, Thanh tra Chính phủ công bố kết luận chỉ ra các sai phạm nghiêm trọng, khiến Vinashin thâm hụt gần 5.000 tỷ đồng và không bảo toàn được vốn Nhà nước.
Sau khi lãnh đạo bị xử lý hình sự, Vinashin bắt đầu tái cấu trúc. Đến năm 2013, công ty được chuyển thành Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC). Giai đoạn 2014‑2023, SBIC không trực tiếp sản xuất mà chủ yếu thực hiện vai trò quản lý, điều hành các công ty con. Dù đã nỗ lực cắt giảm chi phí và tái định vị, hoạt động kinh doanh vẫn không hiệu quả, dẫn đến mất khả năng thanh toán.
Vào tháng 4‑2024, SBIC tự nguyện nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản lên TAND Hà Nội. Tiếp đó, hàng loạt công ty con – bao gồm Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng, Bạch Đằng, Hạ Long, Đóng tàu và công nghiệp hàng hải Sài Gòn, CNTT Sài Gòn, Cam Ranh và Thịnh Long – cũng lần lượt nộp đơn.
Phản hồi và đề xuất của Bộ GTVT
Song song với quá trình phá sản, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) xem xét cơ chế khoanh nợ bảo hiểm xã hội cho người lao động, miễn lãi chậm đóng. Nếu nguồn thu từ phá sản không đủ chi trả đầy đủ chế độ cho người lao động, đề xuất cho phép sử dụng ngân sách Nhà nước.
Bộ GTVT cũng đề xuất quyết toán quỹ tiền lương cho người lao động và người quản lý tại công ty mẹ và các đơn vị thuộc SBIC dựa trên số thực chi giai đoạn 2014‑2023; từ năm 2024 trở đi, tiền lương sẽ được xác định theo kết quả sản xuất, kinh doanh của từng đơn vị.
Những bài học rút ra
Trường hợp SBIC là một ví dụ điển hình về rủi ro khi tái cấu trúc không đi kèm với cải cách quản trị và mô hình kinh doanh bền vững. Đối với các doanh nghiệp công lập, việc duy trì khả năng thanh toán, minh bạch tài chính và quản lý rủi ro là yếu tố then chốt để tránh rơi vào bẫy phá sản.
Đối với nhà đầu tư và các bên liên quan, việc theo dõi sát sao các chỉ số tài chính, đánh giá thực tế khả năng thanh toán và hiểu rõ quy trình pháp lý khi doanh nghiệp gặp khó khăn là cần thiết.
Bạn muốn biết thêm chi tiết về quy trình phá sản và cách bảo vệ quyền lợi của chủ nợ? Hãy đăng ký nhận bản tin chuyên sâu của chúng tôi để không bỏ lỡ bất kỳ thông tin quan trọng nào.