PNJ đối mặt kiểm tra NHNN: Rủi ro AML và cấu trúc quản trị của nhà máy in hàng PNJP

PNJ – từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực của ngành trang sức Việt Nam – giờ phải trả lời lời cảnh tỉnh về quản trị và tuân thủ sau khi công ty con PNJP, “nhà máy in hàng”, bị thanh tra NHNN chỉ ra các vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.

Kết luận thanh tra NHNN: Hai tồn tại chính của PNJP

Vào ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực 2 đã ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP). Hai vấn đề được nêu bật là:

• Vi phạm quy định phòng, chống rửa tiền (AML): chậm đăng ký cán bộ phụ trách, lưu trữ hồ sơ khách hàng không đầy đủ, báo cáo giao dịch lớn không đúng thời hạn.
• Sai sót trong khai báo thuế: không đúng kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, dù chưa dẫn đến thiếu thuế thực tế.

Những lỗi kỹ thuật này có thể không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, nhưng trong bối cảnh nhà đầu tư và thị trường ngày càng nhạy cảm với tiêu chuẩn ESG, chúng mở ra câu hỏi lớn hơn về cơ chế kiểm soát nội bộ của tập đoàn.

Chi tiết vi phạm AML và thuế

Thanh tra NHNN dựa trên Quyết định số 139/QĐ‑TTRA (08/10/2025) và kiểm tra các khía cạnh sau:

1. Chính sách và thực tiễn phòng, chống rửa tiền trong hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng, bạc, trang sức.
2. Chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hóa đơn chứng từ.
3. Tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến giao dịch tài chính lớn.

Trong khi PNJP được đánh giá là doanh nghiệp có quy mô lớn, đầu tư mạnh vào máy móc hiện đại và tạo công ăn việc làm cho địa phương, các sai sót trên vẫn được ghi nhận và dẫn tới quyết định xử phạt hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025.

Việc không kịp thời đăng ký cán bộ chịu trách nhiệm AML, cùng với việc lưu trữ hồ sơ khách hàng chưa đầy đủ, làm giảm khả năng phát hiện giao dịch bất thường. Theo Ngân hàng Nhà nước, các vi phạm này có thể dẫn tới mức phạt lên tới 0,5% doanh thu hàng năm nếu không được khắc phục kịp thời.

PNJP – “Nhà máy in hàng” ẩn sau doanh thu PNJ

Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn.

Theo báo cáo tài chính quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5% tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ). Nói cách khác, nếu PNJ là mặt tiền bán lẻ, thì PNJP chính là “nhà máy in hàng”.

Mô hình quản trị và rủi ro ESG

PNJP được điều hành bởi bà Cao Thị Ngọc Dung – Chủ tịch HĐQT PNJ – đồng thời là Chủ tịch HĐTV của công ty con. Mô hình này không trái pháp luật, nhưng phản ánh cách nhiều tập đoàn gia đình tại Việt Nam tạo ra “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty con sản xuất.

Lợi ích của mô hình:

• Giảm rủi ro chuyển giá và xung đột lợi ích.
• Tăng tính minh bạch trong kiểm soát nội bộ (theo lý thuyết).

Nhược điểm:

• Cấu trúc chồng lấn khiến các sai sót dù nhỏ cũng dễ bị thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống.
• Khó kiểm soát và giám sát độc lập, đặc biệt khi các quy định ESG và AML ngày càng khắt khe.

Trong một thị trường tài chính đang hội nhập, nhà đầu tư quan tâm không chỉ đến mức phạt hiện tại mà còn đến khả năng PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu và nâng chuẩn AML, thuế lên tiêu chuẩn khu vực.

Kiến nghị và khuyến nghị của thanh tra

Thanh tra NHNN đã đưa ra 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị, bao gồm:

1. Thiết lập cơ chế đăng ký và giám sát cán bộ chịu trách nhiệm AML một cách kịp thời.
2. Cải thiện quy trình lưu trữ hồ sơ khách hàng và báo cáo giao dịch lớn.
3. Đánh giá lại quy trình khai báo thuế để tránh sai sót kỳ tính.
4. Áp dụng chuẩn quản trị rủi ro ESG trong toàn tập đoàn.
5. Thường xuyên báo cáo cho các cơ quan liên ngành (Thuế TP.HCM, Bộ Tài chính, …) để tăng tính minh bạch.

Kết luận và triển vọng

PNJ đã chứng minh khả năng mở rộng quy mô mạnh mẽ, nhưng hệ thống quản trị và tuân thủ chưa bắt kịp độ phức tạp của mình. Khi doanh thu lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng và công ty đã niêm yết, việc xây dựng một khung kiểm soát nội bộ độc lập, minh bạch và phù hợp chuẩn AML‑ESG sẽ là yếu tố quyết định để duy trì niềm tin nhà đầu tư.

Nhà đầu tư sẽ quan tâm hơn tới việc PNJ có thực hiện tái cấu trúc PNJP, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị và nâng chuẩn tuân thủ hay không, hơn là mức phạt hiện tại. Đây là thời điểm quan trọng để PNJ thể hiện cam kết quản trị bền vững và giảm thiểu rủi ro hệ thống.

Bạn nghĩ sao về mô hình “nhà máy in hàng” trong các tập đoàn lớn? Hãy để lại bình luận và chia sẻ quan điểm của mình!