Nội dung chính
Doanh nghiệp đa quốc gia của Mỹ vừa được miễn trừ thuế tối thiểu toàn cầu theo thỏa thuận mới ký với OECD, tạo ra một cú sốc lớn cho nền thuế quốc tế.
Thỏa thuận miễn trừ thuế tối thiểu toàn cầu cho doanh nghiệp Mỹ
Theo thông báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ngày 5/1/2025, gần 150 quốc gia đã đồng ý với việc điều chỉnh quy định thuế tối thiểu toàn cầu, trong đó các công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ được miễn thuế.
Quyết định này được đưa ra sau các cuộc đàm phán giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và các thành viên G7, và được Tổng thư ký OECD Mathias Cormann mô tả là “bước ngoặt trong hợp tác thuế quốc tế”, giúp tăng tính chắc chắn, giảm độ phức tạp và bảo vệ cơ sở thuế của các quốc gia.
Bối cảnh và nội dung thỏa thuận
Thuế tối thiểu toàn cầu (Global Minimum Tax) là sáng kiến của OECD nhằm chấm dứt cuộc chạy đua giảm thuế suất giữa các quốc gia và đảm bảo các tập đoàn lớn đóng góp công bằng vào ngân sách. Quy định này cho phép quốc gia nơi sản phẩm hoặc dịch vụ được tiêu thụ có quyền đánh thuế lên các công ty lớn, ngay cả khi chúng không có thực thể kinh doanh tại địa phương.
Thỏa thuận được thống nhất vào tháng 10/2021 bởi gần 140 quốc gia, áp dụng cho các công ty có doanh thu trên 750 triệu euro và đặt mức thuế tối thiểu ở mức 15% toàn cầu. Liên minh châu Âu, Anh và nhiều quốc gia khác đã bắt đầu thực thi.
Phản ứng trong và ngoài nước
Trong khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi đây là “chiến thắng lịch sử” bảo vệ chủ quyền và doanh nghiệp Mỹ, các nhà lập pháp Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã chào đón quyết định này, cho rằng nó “đặt nước Mỹ lên trên hết” và đảo ngược những nhượng bộ thuế của chính quyền trước.
Ngược lại, các tổ chức vận động minh bạch thuế và các chuyên gia thuế quốc tế cảnh báo thỏa thuận có thể làm suy yếu tiến bộ một thập kỷ trong việc ngăn chặn các công ty đa quốc gia như Apple, Nike chuyển lợi nhuận sang các “thiên đường thuế” như Bermuda và Quần đảo Cayman.
Theo AP, việc miễn trừ cho các công ty Mỹ đã làm giảm hiệu lực của thỏa thuận, khiến những khu vực có thuế suất thấp hoặc bằng không tiếp tục thu hút lợi nhuận qua các cấu trúc kế toán phức tạp.
Hệ quả cho hệ thống thuế toàn cầu
Miễn trừ này tạo ra một kẽ hở trong khung pháp lý toàn cầu, khiến các quốc gia khác có thể yêu cầu các công ty Mỹ trả thêm thuế tại địa phương, hoặc ngược lại, áp dụng các biện pháp phòng ngừa để tránh mất doanh thu.
Những nhà phân tích tài chính dự đoán, nếu không có sự điều chỉnh kịp thời, nguồn thu thuế doanh nghiệp toàn cầu có thể giảm tới 0,5% GDP toàn cầu, tương đương hàng trăm tỷ USD mỗi năm.
Những quan điểm trái chiều
“Thỏa thuận này có nguy cơ làm xói mòn gần một thập kỷ tiến bộ toàn cầu về thuế doanh nghiệp, chỉ để cho phép những công ty Mỹ lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất tiếp tục ghi nhận lợi nhuận tại các thiên đường thuế,” bà Zorka Milin, Giám đốc chính sách FACT Coalition, cho biết.
Ngược lại, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Mike Crapo và Chủ tịch Ủy ban Thuế Hạ viện Jason Smith khẳng định: “Hôm nay đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc đặt nước Mỹ lên trên hết và đảo ngược sự nhượng bộ đơn phương về thuế toàn cầu của chính quyền Biden.”
Thỏa thuận này vẫn đang được theo dõi chặt chẽ bởi các cơ quan thuế quốc tế và các nhà đầu tư, khi mà mỗi quyết định sẽ có tác động lan tỏa đến môi trường kinh doanh toàn cầu.