Nội dung chính
GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động, đã đưa ra kiến nghị giảm giờ làm việc trong doanh nghiệp theo lộ trình 48 → 44 → 40 giờ mỗi tuần, kèm đề xuất sửa đổi Bộ luật Lao động.
Lộ trình đề xuất và bối cảnh quốc tế
Trong hội thảo đánh giá 5 năm thực hiện Bộ luật Lao động do Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức (15/1/2026), GS Lê Vân Trình nhấn mạnh cần có quy định pháp lý cụ thể, không chỉ là khuyến khích, để bảo vệ sức khỏe người lao động. Ông cho rằng mô hình 40 giờ/tuần đã được áp dụng rộng rãi ở hơn 70% các nền kinh tế OECD và mang lại lợi ích về năng suất và chất lượng cuộc sống.
So sánh với các quốc gia
Theo báo cáo OECD 2023, thời gian làm việc trung bình ở các nước phát triển đã giảm từ 48 giờ (thập niên 1990) xuống còn khoảng 38‑40 giờ/tuần. Các nghiên cứu cho thấy năng suất trên mỗi giờ làm việc tăng 10‑15% khi giờ làm việc được rút ngắn, đồng thời giảm tỷ lệ tai nạn lao động tới 20%.
Tác động tới sức khỏe và an toàn lao động
GS Trình trích dẫn nghiên cứu của Viện Khoa học Lao động và Xã hội, cho thấy người lao động làm thêm 40‑50 giờ/tháng có nguy cơ mắc các triệu chứng mệt mỏi mãn tính, đau đầu và giảm tập trung cao hơn 30% so với nhóm không làm thêm. Những yếu tố này là nguyên nhân trung gian dẫn đến tai nạn lao động, đặc biệt trong các ngành thâm dụng như dệt may, chế biến thực phẩm.
Rủi ro khi làm thêm giờ
Luật hiện hành giới hạn làm thêm không quá 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm, nhưng thực tế ở các khu công nghiệp, đặc biệt trong ba tháng cuối năm, doanh nghiệp thường yêu cầu làm thêm liên tục. Điều này làm tăng nguy cơ tai nạn lên tới 25% theo số liệu của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2022).
Đề xuất giải pháp pháp lý và thực tiễn
GS Trình kiến nghị:
- Rà soát và sửa đổi Bộ luật Lao động để đưa lộ trình giảm giờ làm việc thành quy định bắt buộc, không chỉ khuyến khích.
- Tăng cường thanh tra thời gian nghỉ giữa ca và nghỉ phép năm, đồng thời quy định thời gian phục hồi tối thiểu sau ca làm việc dài.
- Áp dụng chế tài phạt nặng đối với doanh nghiệp vi phạm quy định về giờ làm thêm, đặc biệt trong các ngành thâm dụng.
- Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình làm việc linh hoạt (flex‑time) và làm việc từ xa để giảm áp lực thời gian.
Như ông Trình nhấn mạnh, “Giờ làm việc, nghỉ ngơi là quyền lợi của lao động chứ không phải phúc lợi; một cánh đồng được nghỉ ngơi đầy đủ sẽ cho thu hoạch dồi dào”.
Hồng Chiêu